อาจารย์ที่รัก (2)

 

ช่วงที่ผมเรียนอยู่ที่ประเทศอังกฤษในโรงเรียนสถาปัตยกรรมแห่งหนึ่งในลอนดอน ผมได้พบปะกับผู้คนในวิชาชีพหลายคนซึ่งเป็นการเปิดโอกาสอันดีในการแลกเปลี่ยนความคิด และการโต้เถียงที่รุนแรง หากแต่มีมนุษย์อยู่คนนึงที่ตัวผมเองไม่เคยเถียง ไม่คิดจะเถียง และไม่รู้จะเอาอะไรไปเถียงแก เพราะถ้าทำไปก็คงเป็นเหตุผลไร้สาระข้างๆคูๆ เหมือนตักน้ำเติมเขื่อนให้เต็มด้วยกีบม้าก็ไม่ปาน

คนๆนั้นเป็นอาจารย์ที่เป็นคนสอนปริญญาโทผมเอง

แกชื่อ ไมเคิล ไวน์สต๊อก

ดูจากภายนอก ไมค์ เป็นชายแก่ที่หัวขาวโพลน ใบหน้าเต็มไปด้วยรอยปรุประและแผลเป็นประปราย เขามักจะใส่เสื้อเชิ๊ตสีขาวกับกางเกงผ้าสีดำตัวโคร่งๆ และใส่รองเท้าแตะขัดหนังสีดำ จิบกาแฟในถ้วยกระดาษสีขาวอยู่ที่บาร์ในมหาลัย ถ้ามองผ่านๆก็เหมือนมีนกกระจอกเทศสีขาวตัวโตๆยืนเก๊ๆกังๆ และกำลังคุยกับคนรอบข้างอย่างเป็นมิตร ตาสีฟ้าของเขามักเป็นประกายเมื่อพูดถึงสิ่งที่แกสนใจและทุ่มเทให้มากที่สุดในโลก ซึ่งนั่นคืองานสถาปัตยกรรม

แถมไมค์ยังมีอารมณ์ขันที่ร้ายกาจ ผมเคยถามไมค์ครั้งนึงในปลายฤดูหนาวว่า

” เฮ้ คุณตัดผมเหรอนั่น? / Hey Did you cut your hair? ”

” ออ ไม่หรอกมันหลุดออกไปเอง ขอบคุณมากที่ถาม / No, it’s just fell off, Thanks for asking “

หลังจากนั้นผมก็ไม่ค่อยได้คุยเล่นกับไมค์บ่อยนัก (เรื่องการถามคำถามที่รู้ๆกันอยู่เป็นนิสัยส่วนตัวของผมที่แก้ลำบาก เช่นป้าแถวบ้านกำลังซักผ้า ผมก็จะถามแกว่าทำอะไรอยู่ เราจะมาพูดเรื่องนี้กันในคราวหลัง)

ไมค์ เกิดที่เยอรมันนีและมาเติบโตในโรงเรียนนานาชาติ ที่ประเทศอังกฤษ ในช่วงอายุ 18 ปี เขาอ่านหนังสือเล่มนึงที่ชื่อ Conrad แล้วก็ตัดสินใจหนีออกจากบ้านไปทำงานอยุ่ที่อู่ต่อเรือริมทะเล เขาเริ่มสนใจงานสถาปัตยกรรมหลังจากนั้นนานมาก แต่พื้นฐานที่อู่ต่อเรือสอนให้ ไมค์เข้าใจในสัดส่วน วิธีการเขียนแบบ และวิธีการก่อสร้างที่ซับซ้อน

แนวคิดทางสถาปัตยกรรมของไมค์นั้นไม่ธรรมดา เค้ารู้สึกเสมอว่าการสร้างอาคารดีๆซักหลังมีวิธีการมากกว่าการเพ้อเจ้อเรื่องไร้สาระเกี่ยวกับความต่อเนื่องของพื้นที่ กับความซับซ้อนทางความงามที่วัดค่าและหาแก่นสารไม่ได้ ทุกอย่างต้องแจกแจงตรวจสอบ และวัดผลเปรียบเทียบได้เสมอ สถาปัตยกรรมของเขาเป็นวิทยาศาสตร์เต็มตัว ทั้งวิธีการและแนวความคิด ดังนั้นการแทนค่าเชิงเปรียบเทียบ(Metaphorism) สำหรับไมค์เป็นเพียงอาชญากรรมที่ร้ายกาจ

ในวิชาคาบหนึ่งเกี่ยวกับการศึกษาเทคโนโลยีในงานออกแบบ ไมค์บอกกับนักเรียนว่าเค้าสามารถเอาบทความเกี่ยวกับงานสถาปัตยกรรมที่มีเขียนเอาไว้มากมายเกลื่อนกลาดในนิตยสาร มาแปะได้เต็มผนังตึกสูงๆได้สบายๆ แต่บทความเหล่านั้นก็ไม่ได้มีสาระอันใดที่สำคัญ (ไมค์เรียกงานพวกนี้เสมอว่า Crap หรือ Bullshit) เพราะสิ่งเหล่านั้นเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย คนเขียนสามร้อยคนก็ผลิตงานวิจาร์ณที่แตกต่างกันออกมาสามร้อยแบบ ซึ่งแปรเปลี่ยนไปตามพื้นฐานของความรู้และประสบการ์ณของแต่ละบุคคล หากแต่การศึกษางานสถาปัตยกรรมที่แท้จริง คือการทำความเข้าใจถึงจุดประสงค์ วัสดุ และวิธีการก่อสร้างที่อยู่เบื้องหลังอาคารชิ้นนั้นๆมากกว่า

ช่วงเวลาที่ไมค์เป็นตัวของตัวเองมากที่สุดคือตอนที่นักศึกษานำเสนองานออกแบบ เขาจะมานั่งลงที่เก้าอี๊พลาสติกสีดำ แล้วเอนหลังเล็กน้อย ก่อนที่จะกล่าวสั้นๆเพื่อชี้นำนักศึกษาก่อนที่จะนำเสนองานชิ้นนั้นๆ ไมค์จะฟังที่ทุกสิ่งที่คุณพูดอย่างตั้งใจ และระหว่างนั้นจะเขาเอามือข้างนึกพาดอกเอาไว้เป็นฐานให้มืออีกข้างลูบๆคลำๆเคราสีขาวๆที่ขึ้นบางๆอยู่รอบปาก บางทีก็เอาริมฝีปากซ่อนใต้ฟันและยิงฟันทำท่ากัดกรามเหมือนสิงโตแก่ๆ พอคุณบรรยายงานจบ เขาจะชิงกล่าวก่อนเสมอว่า

” ผมคิดว่าสิ่งที่คุณนำเสนอมานั้นเยี่ยมมาก โดยเฉพะาส่วนที่คุณพูดเกี่ยวกับ…..แต่ / I think what you did is great in that particular section where you talked about….. but!! ”

หลังจาก ” แต่ ” คุณก็เตรียมนิพพานได้เลย

เพราะคุณจะไม่มีวันสมบูรณ์แบบ 

ไม่มีทางจริงๆ (ผมเน้นอีกครั้ง)

ช่วงเวลาหนึ่งปีภายใต้การดูแลของไมค์ เป็นช่วงของการเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ ทั้งความคิดและการวางตัว คำว่า ” ทำงาน ” ถูกตีกรอบแยกออกจากคำว่า ” เล่นๆ ” อย่างสิ้นเชิง งานทุกชิ้นล้วนมีจุดหมายที่ชัดเจน มีวิธีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและมั่นคง ไมค์เป็นคนที่ผมนับถือทางด้านวิชาการว่า ” เก่ง ” มากที่สุดเท่าที่ผมเคยเห็นมาในชีวิตตอนนี้

ตอนนี้ ไมเคิล ไวน์สต๊อก สอนอยู่อย่างมีความสุขที่ The Architectural Association School of Architecture (AA) ในลอนดอน หรือที่ๆเค้าเรียกว่าบ้านหลังที่สอง

ผมคิดว่าการที่ผมได้เรียนกับเค้าปีนึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญซะทีเดียว

~ by pattosan on July 24, 2007.